Orzesze to jedno z najpiękniejszych miast na Śląsku. Kiedyś było wsią rycerską
Pierwsze historyczne wzmianki o Orzeszu pochodzą z dokumentów księżnej raciborskiej Heleny z XV wieku, które wymieniają je jako wieś rycerską. Na przestrzeni wieków ziemie te przechodziły pod różne panowania – należały do ziemi krakowskiej, księstwa raciborskiego, a przez pięć stuleci pozostawały w granicach księstwa pszczyńskiego. Mieszkańcy żyli pod rządami Piastów, Przemyślidów, Habsburgów, a po wojnach śląskich – Hohenzollernów.
Wiek XX przyniósł kluczowe zmiany. Podczas plebiscytu w 1921 roku większość mieszkańców (1050 osób) opowiedziała się za przynależnością do Polski, co stało się faktem w 1922 roku. Okres II wojny światowej zapisał się tragicznie w historii miasta – 4 września 1939 roku Niemcy zamordowali 29 mieszkańców w lasku „Pasterniok”. W mieście funkcjonował również obóz dla Polaków (Polenlager 28). Po wojnie, w 1956 roku, Orzesze uzyskało status osiedla miejskiego, by w 1962 roku stać się pełnoprawnym miastem. W 1992 roku zatwierdzono jego herb – złoty krzew orzecha laskowego na błękitnej tarczy, nawiązujący do nazwy miejscowości.
Historia Orzesza jest silnie związana z przemysłem. Już w 1719 roku powstała tu pierwsza huta, a w XIX wieku działały łącznie cztery takie zakłady oraz kilkanaście kopalń. Rozwój przemysłu napędziła budowa linii kolejowej Katowice-Racibórz w 1856 roku. Złoża surowców wyczerpały się jednak w okresie międzywojennym.
Współcześnie w mieście wciąż funkcjonuje huta szkła, a dawne tradycje przemysłowe ustąpiły miejsca nowoczesnym przedsiębiorstwom, takim jak Fabryka Materacy Janpol czy CP Glass S.A. O zmianie profilu miasta świadczy fakt, że w 2016 roku mieszkańcy i Rada Miasta sprzeciwili się planom budowy nowej kopalni węgla.
Orzesze może poszczycić się wieloma cennymi zabytkami. Najstarszym z nich jest XVI-wieczny kościół św. Wawrzyńca, wzniesiony na wzgórzu. Ta jednonawowa, kryta gontem budowla w stylu gotycko-renesansowym, według lokalnych opowieści, była niegdyś kryjówką rozbójników Juraszka i Andreaszaka.
Wśród innych obiektów sakralnych na uwagę zasługują:
- Kościół św. Piotra i Pawła w Woszczycach (1878-1880) w stylu historyzmu.
- Kościół Ducha Świętego (1913), należący do parafii ewangelicko-augsburskiej, którego witraże przedstawiają zawody popularne w regionie w czasach jego budowy.
- Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny (1926-1930) o neoromańskiej bryle.
W mieście znajdują się również cenne obiekty świeckie, takie jak barokowy pałac z XVIII wieku w Zawiści, neobarokowy pałac z XIX wieku w Woszczycach oraz dwór w Gardawicach z 1866 roku. Do rejestru zabytków w 2023 roku wpisano także wieżę wodną przy ulicy Dworcowej.
Tak wygląda Orzesze, jedno z najpiękniejszych miast w województwie śląskim [GALERIA]
18
