We wtorek do parlamentu trafił długo wyczekiwany projekt nowelizacji ustawy górniczej, przygotowany przez Kancelarię Prezydenta. Jak poinformował minister Karol Rabenda, dokument ma na celu objęcie systemem osłon socjalnych pracowników firm wydobywczych, które nie należą do Skarbu Państwa. To kluczowa zmiana, o którą od miesięcy walczyli górnicy z prywatnych zakładów, czując się pominięci przez prawo.
Spis treści
Prezydent naprawia błędy poprzedniej ustawy
Sprawa ma swój początek w grudniu ubiegłego roku, kiedy prezydent podpisał nowelizację ustawy górniczej. Już wtedy sygnalizowano, że jest ona niekompletna. Jak przypomniał we wtorek minister Rabenda, prezydent Karol Nawrocki od początku wskazywał na wady dokumentu.
Pan prezydent Karol Nawrocki, kiedy ta ustawa trafiła do niego na biurko w grudniu, zapowiadał, że jest ona niedoskonała i ma pewne mankamenty, błędy, braki. (...) Ten projekt złożony przez stronę rządową nie obejmował górników osłonami w kopalniach prywatnych - mówił minister.
Nowy, prezydencki projekt ma tę lukę wypełnić. Zakłada wprowadzenie dokładnie takich samych mechanizmów osłonowych dla pracowników sektora prywatnego, jakie obowiązują w spółkach Skarbu Państwa, takich jak Polska Grupa Górnicza czy Jastrzębska Spółka Węglowa. Chodzi o trzy kluczowe rozwiązania: urlopy górnicze, jednorazowe odprawy lub możliwość alokacji, czyli przeniesienia do innego zakładu pracy.
Koniec niesprawiedliwości? "Też narażają swoje życie"
O poczuciu niesprawiedliwości głośno mówili sami górnicy, a wtórowali im przedstawiciele Kancelarii Prezydenta. Minister Mateusz Kotecki podkreślił, że praca w prywatnej kopalni jest tak samo niebezpieczna, jak w państwowej.
Górnicy z Silesii „tak samo narażają swoje życie każdego dnia, pracując dla bezpieczeństwa energetycznego naszego kraju”. Stąd wykluczenie ich w pierwotnym projekcie ustawy było po prostu niesprawiedliwością - ocenił.
Słowa te nawiązują do wydarzeń z końca 2025 roku. W listopadzie zarządca Przedsiębiorstwa Górniczego Silesia ogłosił plan zwolnień grupowych, które miały objąć wszystkich, ponad 750 pracowników. W odpowiedzi, 22 grudnia górnicy podjęli podziemny protest, domagając się włączenia ich do systemu osłon. Protest zakończył się tydzień później po podpisaniu porozumienia, w którym strona rządowa zobowiązała się do nowelizacji przepisów.
Jakie osłony dla górników? Chodzi o konkretne pieniądze
System osłonowy, którym mają zostać objęci pracownicy prywatnych kopalń, opiera się na rozwiązaniach dla spółek państwowych. Najważniejszym elementem jest jednorazowa odprawa w wysokości 170 tys. zł, która dodatkowo jest zwolniona z podatku PIT. Pracownicy będą mogli również skorzystać z urlopów górniczych lub urlopów dla pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla, otrzymując 80 proc. wynagrodzenia.
Według szacunków zawartych w Ocenie Skutków Regulacji poprzedniej ustawy, koszt likwidacji kopalń w ciągu dekady może wynieść ponad 11 mld zł. Z osłon w państwowych spółkach jak PGG, PKW, Węglokoks Kraj i w przyszłości Bogdanka, skorzystać ma kilka tysięcy osób. Teraz do tej grupy mają dołączyć górnicy z sektora prywatnego, w tym z PG Silesia – największej prywatnej kopalni w Polsce, której udział w rynku w 2022 roku wynosił około 3 proc.
