Spis treści
Sytuacja w Jastrzębskiej Spółce Węglowej jest krytyczna, a widmo utraty płynności finansowej staje się coraz bardziej realne. Minister aktywów państwowych Wojciech Balczun wprost przyznał, że spółka ma zaledwie kilka tygodni na wypracowanie planu ratunkowego, który uchroni ją przed upadkiem. Słowa ministra nie pozostawiają złudzeń co do powagi sytuacji.
Musimy znaleźć rozwiązanie, które będzie ratowało płynność. (...) Płynność to tak naprawdę kończy się w styczniu, w lutym. Zostało parę tygodni na negocjacje. (...) Bankructwo to jest ostateczny scenariusz - stwierdził minister na antenie Polsat News.
Dlaczego JSW grozi bankructwo? Minister wskazuje przyczyny
Problemy JSW nie wzięły się znikąd. Jak wskazuje minister Balczun, ich źródła sięgają poprzednich lat i są wynikiem zarówno długotrwałej dekoniunktury na rynku węgla koksującego, jak i decyzji podejmowanych w przeszłości. Nadmiernie rozdmuchane koszty, w tym wynagrodzenia i wieloletnie porozumienia społeczne, doprowadziły spółkę do punktu, w którym generuje ona straty sięgające kilkuset milionów złotych miesięcznie.
Sytuację pogarsza fakt, że rynek zalewany jest tańszym surowcem z zagranicy, między innymi z Indonezji, co spowodowało spadek cen o kilkadziesiąt procent. Co gorsza, w tym samym czasie koszty w Polsce znacząco wzrosły. Według szefa MAP, JSW zużyła już cały fundusz stabilizacyjny, który miał być jej zabezpieczeniem na trudne czasy.
Związki zawodowe mówią "nie". Chodzi o miliardy złotych
Kluczem do uratowania spółki jest porozumienie z organizacjami związkowymi w sprawie planu oszczędnościowego. Zarząd JSW zaapelował do związkowców o podpisanie projektu, który przewiduje czasowe zawieszenie wybranych świadczeń płacowych. Wśród propozycji znalazło się m.in. całkowite zawieszenie w latach 2025-27 14. pensji, ograniczenie nagrody barbórkowej oraz zawieszenie deputatu węglowego i innych dodatków.
Oto wszystkie propozycje JSW:
- Koniec z "czternastką" na trzy lata. Projekt zakłada całkowite zawieszenie wypłaty w latach 2026, 2027 i 2028.
- Barbórka? Symbolicznie albo wcale. W 2026 roku górnicy mieliby dostać maksymalnie 30% nagrody, a w latach 2027-2028 – nic.
- Brak deputatu węglowego. Świadczenie ma być całkowicie zawieszone na lata 2026-2028.
- Mniej za bezpieczeństwo. Zawieszone mają być także premie i dodatki BHP na lata 2026-2028.
- Karta Górnika do szuflady. Na trzy lata zniknąć mają również bilety z Karty Górnika.
- Niższe świadczenia na chorobowym. Koniec z korzystniejszymi zasadami – wszystko ma wrócić do minimum wynikającego z Kodeksu pracy.
- Praca w święta za mniejsze pieniądze. Koniec z dodatkowymi rekompensatami za pracę w dni wolne (2026-2028). Zostaje tylko stawka x1,5.
- Tańsze posiłki regeneracyjne. Wartość ma być równa 1 proc. minimalnego wynagrodzenia.
- Koniec z gwarancjami zatrudnienia. Zarząd chce zawiesić porozumienie z 2021 roku, co da mu wolną rękę w zmianie warunków pracy i płacy od 1 stycznia 2026 r. do 31 grudnia 2028 r.
W poniedziałek, 12 stycznia 2026 roku, organizacje związkowe przekazały, że nie wyraziły zgody na podpisanie porozumienia. Ich zdaniem, cięcia zaproponowane przez zarząd oznaczałyby dla pracowników utratę świadczeń o wartości niemal 8 mld zł w ciągu trzech lat. Mimo twardych negocjacji, minister Balczun ocenia, że związki zawodowe rozumieją potrzebę ratowania spółki.
Plan ratunkowy dla JSW, ale czasu jest bardzo mało
Zawarcie porozumienia ze związkami to warunek konieczny do pozyskania finansowania. Od tego uzależnione jest udzielenie JSW pożyczki z Funduszu Reprywatyzacji w wysokości 2,9 mld zł. Rząd doprowadził też do objęcia spółki ustawą o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, co umożliwia m.in. urlopy górnicze i redukcję zatrudnienia. Jeśli porozumienie nie zostanie osiągnięte, możliwe są scenariusze pośrednie, w tym formalny proces sanacji.
Czasu jest jednak coraz mniej. Dane finansowe są bezlitosne – po trzech kwartałach 2025 roku strata netto JSW sięgnęła narastająco 2,9 mld zł, co tylko podkreśla, jak pilne jest znalezienie rozwiązania dla górniczego giganta.
