Projekt ustawy, który ma uznać język śląski za język regionalny, ponownie wywołał ogromne emocje w Sejmie. Wnioskodawczyni projektu, posłanka Monika Rosa z Koalicji Obywatelskiej, tłumaczyła, że celem jest nadanie śląskiemu etnolektowi takiego samego statusu, jaki od lat posiada język kaszubski. To historyczny moment, na który czeka wielu mieszkańców Śląska. Mimo poparcia ze strony klubów KO, PSL, Polski 2050 i Lewicy, sprawa się skomplikowała.
Spis treści
Gorąca debata w Sejmie. Projekt o języku śląskim wraca do komisji
Podczas drugiego czytania projektu wszystko wskazywało na to, że koalicja rządząca jest zjednoczona w tej sprawie. Jednak kluby Prawa i Sprawiedliwości oraz Konfederacji zapowiedziały, że nie poprą regulacji. Co więcej, PiS złożyło formalny wniosek o odrzucenie projektu w całości. W efekcie ustawa nie trafiła pod ostateczne głosowanie, a została ponownie skierowana do prac w Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych. To oznacza, że jej dalsze losy znów stoją pod znakiem zapytania.
Dlaczego PiS i Konfederacja są przeciw? "Sztuczne podziały" i "ingerencja"
Przeciwnicy ustawy przedstawili w Sejmie swoje argumenty. W imieniu Prawa i Sprawiedliwości poseł Wojciech Michał Zubrowski stwierdził, że projekt jest próbą politycznej decyzji wbrew opinii naukowej.
Nie potrzebujemy tworzyć sztucznych podziałów tam, gdzie nauka widzi jedność. Nie wolno nam traktować języka jako narzędzia gry politycznej, a ustawodawstwo powinno się opierać na faktach, danych i opiniach niezależnych ekspertów – powiedział poseł Zubrowski.
Wtórował mu poseł Konfederacji, Witold Tumanowicz, który ocenił, że ustawa jest niepotrzebną ingerencją w naturalny rozwój języka.
Język nie powstaje w gabinetach, komisjach, ani w sejmowych drukach. (...) Śląski dialekt jest odnogą języka polskiego, naturalnym elementem jego bogactwa, a nie bytem, który trzeba sztucznie wyodrębnić decyzją administracyjną – ocenił poseł Tumanowicz.
Koalicja rządząca mówi jednym głosem. "Prezydent uległ narracji strachu"
Zupełnie inne zdanie mają przedstawiciele koalicji rządzącej. Poseł KO Łukasz Ściebiorowski podkreślał, że sprawa dotyczy przede wszystkim szacunku dla obywateli. Skrytykował też poprzednie weto prezydenta Andrzeja Dudy w tej sprawie.
Ona dotyczy tego, czy państwo polskie potrafi traktować swoich obywateli z szacunkiem, czy potrafi dotrzymać słowa, czy potrafi przy przyznać się do błędu. Prezydent Andrzej Duda zawetował tę ustawę, nie dlatego, żeby była wadliwa legislacyjnie, że była sprzeczna z konstytucją, że naruszała jedność państwa. Zawetował ją z powodów politycznych, ulegając narracji strachu i uprzedzeń - dodał.
W podobnym tonie wypowiadali się pozostali koalicjanci. Adam Gomoła z Polski 2050 mówił, że „Odmowa uznania języka jest kompletnie niezrozumiałą złośliwością ze strony państwa polskiego”, a Wanda Nowicka z Lewicy dodała, że dzięki ustawie „Ślązacy i Ślązaczki będą w pełni traktowani jako prawni obywatele i obywatelki Polski we wszystkich ich aspektach”.
Co da uznanie języka śląskiego za regionalny?
Uznanie języka śląskiego za regionalny to nie tylko symboliczny gest. Proponowana nowelizacja ustawy niesie za sobą konkretne zmiany. Przede wszystkim umożliwi wprowadzenie do szkół dobrowolnych zajęć z języka śląskiego. Poza tym w miejscowościach, gdzie ponad 20 proc. mieszkańców deklaruje jego używanie, mogłyby pojawić się dwujęzyczne tablice z nazwami. Ustawa otworzyłaby także drogę do dofinansowania działalności kulturalnej związanej z zachowaniem języka śląskiego.
Jak pokazują dane ze spisu powszechnego z 2021 roku, sprawa dotyczy ogromnej grupy ludzi. Narodowość śląską zadeklarowały wówczas 596 224 osoby, a używanie języka śląskiego w kontaktach domowych potwierdziło 467 145 osób.
