Polskie wsie mają w sobie coś, czego nie da się podrobić. To mieszanka historii, krajobrazu i codzienności, która płynie wolniej niż w miastach. Drewniane domy z werandami, przydrożne kapliczki, zapach świeżo skoszonej trawy i widok pól albo gór za oknem. W każdej części kraju można znaleźć miejscowości, które zachwycają klimatem i autentycznością – takie, w których tradycja wciąż jest żywa, a ludzie mówią „dzień dobry” z prawdziwym uśmiechem.
Jeśli jednak miałbym wskazać najbardziej urokliwą wieś w województwie śląskim, wybór padłby na Istebna. To nie tylko malownicza miejscowość, ale też serce góralskiej kultury i historii Śląska Cieszyńskiego.
Najbardziej urokliwa wieś w Śląskiem? Odpowiedź prowadzi w góry
Istebna to wieś położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, będąca siedzibą gminy o tej samej nazwie. W latach 1954–1972 należała do gromady Istebna i była siedzibą jej władz, a w latach 1975–1998 znajdowała się w granicach województwa bielskiego. Dziś liczy ponad 5 tysięcy mieszkańców i zajmuje imponującą powierzchnię 4741 hektarów.
Leży w historycznych granicach Śląska Cieszyńskiego, w Beskidzie Śląskim, tuż przy granicy z Czechami i Słowacją. Rozciąga się w dolinie górnej Olzy oraz na stokach okolicznych wzniesień. Centrum zabudowy, położone na południowych zboczach Złotego Gronia, znajduje się na wysokości od 580 do 630 m n.p.m. Krajobraz? Falujące grzbiety gór, lasy, łąki i przysiółki rozsiane po stokach. Wraz z Jaworzynką i Koniakowem tworzy słynną Beskidzką Trójwieś – miejsce, gdzie tradycja i natura idą w parze.
Urokliwa wieś z długoletnią historią
Historia Istebnej sięga XVI wieku. Pierwsze osady powstały tu najprawdopodobniej w połowie XVI stulecia, a pierwsza wzmianka o samej wsi pojawiła się w 1621 roku w urbarzu księstwa cieszyńskiego. Początkowo mieszkańcy zajmowali się produkcją gontów, wyrębem i spławianiem drewna Olzą do Cieszyna. Z czasem ogromną rolę odegrało pasterstwo, zapoczątkowane przez osadników wołoskich, którzy przynieśli ze sobą tradycje szałaśnictwa.
To właśnie oni ukształtowali góralski charakter tej ziemi. Jeszcze w XVII wieku w górach działały szałasy, w których wypasano setki owiec i kóz. Przez stulecia Istebna rozwijała się mimo trudnych warunków – górzystego terenu i niezbyt urodzajnej ziemi. Po I wojnie światowej, po sporach granicznych i wojnie czechosłowacko-polskiej, miejscowość ostatecznie znalazła się w granicach Polski.
Już w latach 20. XX wieku dostrzeżono jej potencjał turystyczny i uzdrowiskowy. Powstały plany stworzenia tu ośrodka leczniczego o ogólnopolskim znaczeniu. Choć nie wszystkie projekty udało się zrealizować, Istebna zyskała miano miejsca wyjątkowego – zdrowego, czystego i pełnego górskiego powietrza.
Zobaczcie Istebną na zdjęciach:
12
Co zobaczyć w Istebnej?
Urok tej wsi tkwi nie tylko w krajobrazie, ale też w zabytkach i żywej kulturze.
W centrum stoi XVIII-wieczny kościół katolicki pw. Dobrego Pasterza – wzniesiony w latach 1792–1794. Wnętrze zdobią polichromie autorstwa ludowych artystów Ludwika Konarzewskiego i Jana Wałacha. To serce duchowe miejscowości.
Miłośnicy tradycji powinni odwiedzić Kurną Chałupę Kawuloków – XIX-wieczną góralską chatę, w której mieści się izba regionalna. To tutaj Jan Kawulok, gawędziarz i twórca instrumentów ludowych, tworzył i opowiadał historie, które do dziś krążą po Beskidach.
Jednym z najbardziej znanych punktów w okolicy jest Przełęcz Kubalonka (761 m n.p.m.) – miejsce z widokiem, który potrafi zatrzymać na dłużej. Znajduje się tu również drewniany kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, przeniesiony w 1957 roku z Przyszowic. W jego wnętrzu można podziwiać barokowy ołtarz i XVII-wieczną ambonę.
To także miejsce związane z wielkimi postaciami. W Istebnej znajduje się Izba Pamięci Jerzego Kukuczki – jednego z najwybitniejszych himalaistów świata. Tablica pamiątkowa przypomina, że duch gór w tej wsi jest czymś więcej niż tylko krajobrazem.
Są tu prywatne muzea – Jana Wałacha oraz rodziny Konarzewskich – gdzie można zobaczyć grafiki, obrazy i rzeźby inspirowane beskidzkim życiem. Działa Ośrodek Edukacji Ekologicznej Nadleśnictwa Wisła, który przybliża lokalną przyrodę i uczy szacunku do natury.
