Najstarsze restauracje w regionie: podróż przez smak i historię
Gdy myślimy o najstarszych restauracjach na Śląsku, pierwsza, która przychodzi na myśl, to legendarna Restauracja Sedlaczek w Tarnowskich Górach – uznawana za najstarszy lokal gastronomiczny na Górnym Śląsku.
Historia tego miejsca sięga XVIII wieku i przez lata było ono świadkiem życia społecznego, spotkań lokalnej społeczności i gości z całego regionu. Ale jeśli przenieść się nieco dalej, w serce Beskidu Żywieckiego, czeka kolejna perła: miejsce, które od wieków zachwyca zarówno zabytkową architekturą, jak i tradycyjną kuchnią.
Stara Karczma w Jeleśni – zabytkowa perełka Beskidu Śląskiego
Zaś gdy mówimy o najstarszej restauracji w Beskidach, to miano te należy do Karczmy w Jeleśni, zwanej potocznie Starą Karczmą. To drewniana, zabytkowa budowla, której początki datuje się na XVIII wiek, choć niektórzy historycy wskazują, że mogła powstać już w XVI stuleciu. Pierwotnie karczma pełniła funkcję leśniczówki, wybudowanej przez pasterzy wołoskich dla lokalnej społeczności na polecenie J.K.M. drzewiczego Macieja Kantorowskiego. Z czasem miejsce przyjęło funkcję karczmy, będąc przystanią dla podróżnych i kupców przemierzających szlaki handlowe łączące Żywiec z Orawą, a także fragment słynnego szlaku bursztynowego.
W XVIII wieku karczmy w beskidzkich wsiach były powszechne – służyły nie tylko jako miejsca postojowe dla karawan i kupców, ale także jako wozownie, punkty sprzedaży karmy dla koni i miejsca noclegowe. Na sto wiosek w regionie przypadało wówczas około 70–80 karczm. Do XXI wieku zachowały się jednak tylko dwa autentyczne zabytki z tego okresu: Karczma „Rzym” w Suchej Beskidzkiej i właśnie karczma w Jeleśni.
W XIX wieku budynek przeszedł generalny remont i rozbudowę, w tym dodano ganek oraz tylne skrzydło. W czasie II wojny światowej karczma została częściowo uszkodzona przez pocisk artyleryjski, ale po wojnie odbudowano ją, zachowując jej historyczny charakter. Strop w centralnej sali, według podań, przeniesiono z krakowskich Sukiennic w XIX wieku, a widniejąca na nim data 1774 stanowi jeden z głównych argumentów przy datowaniu budynku.
Zobaczcie Starą Karczmę na zdjęciach:
Co można zjeść w Starej Karczmie?
Stara Karczma w Jeleśni słynie z tradycyjnej kuchni góralskiej i szerokiego menu dostosowanego zarówno do dorosłych, jak i dzieci. Wśród przystawek można znaleźć:
- Tradycyjne serki góralskie z żurawiną (3 szt.) – 25 zł
- Kaszanka z kapustą 120 g – 25 zł
- Tatar ze śledzia 100 g z pieczywem – 25 zł
Na zupę warto spróbować żurku Jeleśniańskiego, kwaśnicy z żeberkiem lub z ziemniakami, a w weekendy także rosołu z makaronem.
W menu głównym królują dania z wołu, ptactwa, prosiaka i dziczyzny, m.in.:
- Kabza Bacy z gulaszem wołowym – 53 zł
- Grillowany filet drobiowy z frytkami i zestawem surówek – 47 zł
- Kotlet Harnasia – 45 zł
- Żebro wieprzowe w sosie BBQ – 55 zł
- Burger z jelenia z frytkami – 49 zł
- Świeży pstrąg od lokalnego hodowcy – 65 zł
Nie brakuje również dań mącznych i deserów: placki ziemniaczane, pierogi góralskie, prażucha ze spyrkami czy pyszne desery z lodami i czekoladą. Dla najmłodszych przygotowano paluszki drobiowe, pierożki z truskawkami czy naleśniki.
Atrakcje Jeleśni
Jeleśnia to wieś w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, siedziba gminy Jeleśnia, położona na Żywiecczyźnie. W latach 1954–1972 była siedzibą władz gromady Jeleśnia, a w latach 1975–1998 należała do województwa bielskiego.
Jeleśnia to nie tylko kulinarna perełka Beskidu Żywieckiego. Region oferuje malownicze szlaki turystyczne, idealne dla pieszych wędrówek i rowerzystów. W okolicy znajdują się zabytkowe cerkwie, drewniane kościoły i liczne punkty widokowe. Karczma w centrum wsi stanowi świetny punkt startowy do poznawania lokalnych atrakcji i kultury góralskiej. W sezonie letnim i zimowym odbywają się również lokalne festyny, kiermasze i wydarzenia folklorystyczne, przyciągające turystów z całej Polski.
Z zabytków należy wymienić m.in.
- Kościół parafialny pw. św. Wojciecha - Budynek został wpisany do rejestru zabytków (wraz z plebanią z roku 1817) dnia 20 sierpnia 1986 roku. W zewnętrznej architekturze kościoła widoczne są wpływy słowackie,
- Murowana kaplica z początku XIX wieku znajdującą się w Jeleśni Dolnej z kamienną figurą Chrystusa upadającego pod krzyżem z 1826 roku. Ponadto do czasów współczesnych przetrwał szereg kamiennych figur i kapliczek przydrożnych pochodzących z przełomu XIX i XX wieku.
