Sceneria miasta zapisana na fotografiach
Zdjęcia Tarnowskich Gór z drugiej połowy XX wieku to nie tylko sentymentalna podróż w czasie, ale też ważny dokument miejskiej historii. Widać na nich Rynek sprzed współczesnych remontów, dawne witryny sklepowe, nieistniejące już zakłady pracy, inne układy ulic i place, które dziś trudno rozpoznać. Fotografie z lat 50., 60. i 70. pokazują miasto w okresie intensywnych przemian – odbudowy po wojnie, rozwoju administracyjnego i stopniowego odchodzenia od górniczej tożsamości.
PRL-owskie Tarnowskie Góry były spokojnym, powiatowym miastem, w którym życie toczyło się wokół rynku, osiedli i zakładów pracy. Na zdjęciach widać mniej samochodów, więcej pieszych, a także przestrzenie, które z czasem zniknęły lub zmieniły swoje funkcje.
Porównując archiwalne fotografie z dzisiejszym widokiem miasta, łatwo zauważyć skalę zmian. Wiele kamienic przeszło gruntowne remonty, ulice zyskały nową nawierzchnię, a przestrzeń publiczna została uporządkowana. Zniknęły niektóre obiekty przemysłowe i magazynowe, które jeszcze w PRL-u były naturalnym elementem krajobrazu.
Zmieniła się też funkcja miasta. W II połowie XX wieku Tarnowskie Góry zaczęły stopniowo przekształcać się w ośrodek administracyjny, usługowy i mieszkaniowy. Proces ten był szczególnie widoczny w latach 60. i 70., co dobrze oddają archiwalne zdjęcia – miasto traci przemysłowy charakter, a zyskuje bardziej „codzienne” oblicze.
Zobaczcie Tarnowskie Góry na zdjęciach sprzed kilkudziesięciu lat:
Skąd wzięła się nazwa Tarnowskie Góry?
Nazwa miasta ma znacznie głębsze znaczenie, niż mogłoby się wydawać. Jest to staropolska nazwa złożona z dwóch członów: Tarnowskie oraz Góry. Drugi z nich nie oznacza wzniesień, lecz – w dawnym języku – kopalnie (staropolskie gory). Tarnowskie Góry to więc dosłownie „kopalnie tarnowskie”, związane z pobliską wsią Tarnowice (dzisiejsze Stare Tarnowice).
Nazwa Tarnowice wywodzi się z kolei od staropolskiego imienia Tarn, związanego ze słowem tarna – cierń dzikiej śliwy, czyli tarniny. Miasto powstało na gruntach tej wsi, stąd jego nazwa nawiązuje do lokalnych uwarunkowań własnościowych i przyrodniczych.
W dokumentach historycznych miasto funkcjonowało pod różnymi nazwami: polskimi (Gory Tarnowskie), niemieckimi (Freie Bergstadt Tarnowitz), czeskimi (Tarnovice) oraz łacińskimi (m.in. Tarnovitium). Dopiero po 1922 roku ostatecznie utrwaliła się współczesna forma Tarnowskie Góry.
Krótka, ale burzliwa historia Miasta Gwarków
Historia Tarnowskich Gór nierozerwalnie wiąże się z górnictwem. Według legendy pierwszą bryłę srebronośnego kruszcu około 1490 roku miał wyorać chłop Rybka. To wydarzenie zapoczątkowało napływ osadników i rozwój osad górniczych.
Przełomowy był XVI wiek. W 1526 roku Jan II Dobry oraz Jerzy von Ansbach nadali terenom przyszłego miasta akt wolności górniczej. Dwa lata później wprowadzono Ordunek Górny, a w 1529 roku Tarnowskie Góry otrzymały własny Urząd Górniczy, pieczęć i herb. Miasto szybko się rozwijało – powstawały kamienice, warsztaty rzemieślnicze i obiekty handlowe, z których część istnieje do dziś.
Prawa miejskie Tarnowskie Góry uzyskały 25 lipca 1562 roku. W połowie XVI wieku były największym ośrodkiem górnictwa kruszcowego na Górnym Śląsku. Miasto stało się też ważnym centrum reformacji, edukacji i życia religijnego.
Kolejne wieki przyniosły zarówno rozwój, jak i kryzysy – wojna trzydziestoletnia, epidemie, zmiany granic. W XVIII wieku, już pod panowaniem pruskim, uruchomiono kopalnię i hutę „Fryderyk”, w której zastosowano jedną z pierwszych maszyn parowych w Europie. W XIX wieku miasto zyskało kolej, brukowane ulice i wodociągi.
Po I wojnie światowej, w 1922 roku, Tarnowskie Góry znalazły się w granicach Polski. Po II wojnie światowej miasto powiększono o Sowice i Lasowice. W czasach PRL-u Tarnowskie Góry funkcjonowały już bez czynnego górnictwa, ale z bogatym dziedzictwem, które do dziś kształtuje lokalną tożsamość.
