Sceneria miasta utrwalona na starych fotografiach – Tarnowskie Góry w czasach PRL
Archiwalne zdjęcia Tarnowskich Gór z drugiej połowy XX wieku to coś więcej niż tylko sentymentalny powrót do przeszłości. To cenny zapis historii miasta – jego przestrzeni, rytmu życia i zmian, które zachodziły na przestrzeni lat. Na fotografiach widać Rynek sprzed dzisiejszych modernizacji, dawne szyldy i witryny sklepowe, zakłady pracy, których już nie ma, a także ulice i place o układach trudnych dziś do rozpoznania. Kadry z lat 50., 60. i 70. pokazują miasto w trakcie powojennej odbudowy, rozwoju administracyjnego oraz stopniowego odchodzenia od górniczych korzeni.
W realiach PRL Tarnowskie Góry funkcjonowały jako spokojne miasto powiatowe, w którym codzienne życie koncentrowało się wokół rynku, osiedli mieszkaniowych i dużych zakładów pracy. Archiwalne fotografie pokazują zupełnie inną dynamikę przestrzeni – mniej samochodów, więcej pieszych i miejsca, które z biegiem lat zniknęły lub całkowicie zmieniły swoje przeznaczenie.
Zestawienie dawnych zdjęć z obecnym wyglądem miasta dobitnie ukazuje skalę przemian. Kamienice odzyskały blask po remontach, ulice zostały przebudowane, a przestrzeń publiczna uporządkowana. Z krajobrazu zniknęły obiekty przemysłowe i magazynowe, które jeszcze w czasach PRL stanowiły jego naturalny element.
Równolegle zmieniała się rola miasta. W drugiej połowie XX wieku Tarnowskie Góry coraz wyraźniej ewoluowały w kierunku centrum administracyjnego, usługowego i mieszkaniowego. Szczególnie w latach 60. i 70. proces ten był wyraźnie widoczny – miasto stopniowo traciło przemysłowy charakter, zyskując bardziej codzienne, „miejskie” oblicze, co doskonale oddają archiwalne fotografie.
Zobaczcie Tarnowskie Góry na zdjęciach sprzed kilkudziesięciu lat:
Skąd wzięła się nazwa Tarnowskie Góry?
Nazwa miasta ma znacznie głębsze znaczenie, niż mogłoby się wydawać. Jest to staropolska nazwa złożona z dwóch członów: Tarnowskie oraz Góry. Drugi z nich nie oznacza wzniesień, lecz – w dawnym języku – kopalnie (staropolskie gory). Tarnowskie Góry to więc dosłownie „kopalnie tarnowskie”, związane z pobliską wsią Tarnowice (dzisiejsze Stare Tarnowice).
Nazwa Tarnowice wywodzi się z kolei od staropolskiego imienia Tarn, związanego ze słowem tarna – cierń dzikiej śliwy, czyli tarniny. Miasto powstało na gruntach tej wsi, stąd jego nazwa nawiązuje do lokalnych uwarunkowań własnościowych i przyrodniczych.
W dokumentach historycznych miasto funkcjonowało pod różnymi nazwami: polskimi (Gory Tarnowskie), niemieckimi (Freie Bergstadt Tarnowitz), czeskimi (Tarnovice) oraz łacińskimi (m.in. Tarnovitium). Dopiero po 1922 roku ostatecznie utrwaliła się współczesna forma Tarnowskie Góry.
Krótka, ale burzliwa historia Miasta Gwarków
Historia Tarnowskich Gór nierozerwalnie wiąże się z górnictwem. Według legendy pierwszą bryłę srebronośnego kruszcu około 1490 roku miał wyorać chłop Rybka. To wydarzenie zapoczątkowało napływ osadników i rozwój osad górniczych.
Przełomowy był XVI wiek. W 1526 roku Jan II Dobry oraz Jerzy von Ansbach nadali terenom przyszłego miasta akt wolności górniczej. Dwa lata później wprowadzono Ordunek Górny, a w 1529 roku Tarnowskie Góry otrzymały własny Urząd Górniczy, pieczęć i herb. Miasto szybko się rozwijało – powstawały kamienice, warsztaty rzemieślnicze i obiekty handlowe, z których część istnieje do dziś.
Prawa miejskie Tarnowskie Góry uzyskały 25 lipca 1562 roku. W połowie XVI wieku były największym ośrodkiem górnictwa kruszcowego na Górnym Śląsku. Miasto stało się też ważnym centrum reformacji, edukacji i życia religijnego.
Kolejne wieki przyniosły zarówno rozwój, jak i kryzysy – wojna trzydziestoletnia, epidemie, zmiany granic. W XVIII wieku, już pod panowaniem pruskim, uruchomiono kopalnię i hutę „Fryderyk”, w której zastosowano jedną z pierwszych maszyn parowych w Europie. W XIX wieku miasto zyskało kolej, brukowane ulice i wodociągi.
Po I wojnie światowej, w 1922 roku, Tarnowskie Góry znalazły się w granicach Polski. Po II wojnie światowej miasto powiększono o Sowice i Lasowice. W czasach PRL-u Tarnowskie Góry funkcjonowały już bez czynnego górnictwa, ale z bogatym dziedzictwem, które do dziś kształtuje lokalną tożsamość.
