Będzin to jedno z najpiękniejszych miast Zagłębia Dąbrowskiego. Jego ozdobą jest królewski zamek
Początki osadnictwa na terenie Będzina sięgają IX wieku, kiedy to na wzgórzu wzniesiono gród obronny strzegący szlaku handlowego z Kijowa do Norymbergi. Pierwsza pisemna wzmianka o wsi Będzin pochodzi z 1301 roku. Kluczową rolę w rozwoju miasta odegrał Kazimierz Wielki, który w miejscu drewnianego grodu wzniósł kamienną warownię. W 1346 roku powstało miasto na prawie polskim, a 5 sierpnia 1358 roku król nadał mu magdeburskie prawa miejskie, otaczając je jednocześnie murami obronnymi.
Największy rozkwit Będzina przypadł na epokę jagiellońską, dzięki licznym przywilejom królewskim, takim jak prawo składu soli z 1484 roku. W XVI wieku miasto stało się areną sporów religijnych, gdy kościół św. Trójcy został tymczasowo przejęty przez braci polskich. W 1589 roku na będzińskim zamku toczyły się polsko-austriackie rokowania pokojowe. Niestety, potop szwedzki w 1655 roku doprowadził do zniszczenia miasta i zamku, co spowodowało jego głęboki upadek gospodarczy.
Po III rozbiorze Polski w 1795 roku Będzin znalazł się najpierw w granicach Prus, a od 1815 roku – w zaborze rosyjskim. Odkrycie bogatych złóż węgla pod koniec XVIII wieku zapoczątkowało gwałtowny rozwój całego regionu, nazwanego Zagłębiem Dąbrowskim. Budowa odnogi Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w 1858 roku jeszcze bardziej przyspieszyła ten proces.
Po I wojnie światowej miasto weszło w skład II Rzeczypospolitej, przeżywając okres dynamicznego rozwoju. Okupacja niemiecka podczas II wojny światowej przyniosła tragiczne wydarzenia, w tym podpalenie synagogi i utworzenie getta żydowskiego, którego ludność została wywieziona do obozów zagłady w 1943 roku. Po wojnie miasto zostało odbudowane, a jego obszar znacznie się powiększył przez przyłączenie Łagiszy (1973) i Grodźca (1975). W latach 70. przebudowano układ komunikacyjny, co wpłynęło na historyczną tkankę Starego Miasta.
Będzin, jako historyczna stolica regionu, może poszczycić się licznymi obiektami zabytkowymi. Do najważniejszych z nich należą:
- Średniowieczny układ urbanistyczny wraz ze Wzgórzem Zamkowym.
- XIV-wieczny obronny zamek królewski, który został odbudowany w latach 50. XX wieku i dziś mieści Muzeum Zagłębia.
- Mury obronne pochodzące z XIV wieku.
- Kościół parafialny pw. św. Trójcy z XIV stulecia.
- Zespół pałacowo-parkowy Mieroszewskich w Gzichowie z początku XVIII wieku.
- Kościół pw. św. Katarzyny z XVIII wieku oraz zespół pałacowo-parkowy Ciechanowskich z XIX wieku w dzielnicy Grodziec.
- Cmentarz żydowski z przełomu XVIII i XIX wieku oraz zachowane domy modlitwy, świadczące o wielokulturowej przeszłości miasta.
Na uwagę zasługują również zabytki techniki, takie jak budynki dawnej cementowni i kopalni „Grodziec” czy historyczne dworce kolejowe, które przypominają o przemysłowym dziedzictwie Zagłębia Dąbrowskiego.
Tak wygląda Będzin, jedno z najpiękniejszych miast w województwie śląskim [GALERIA]
20
