Dąbrowa Górnicza to największe miasto w województwie śląskim. Leży w historycznej Małopolsce
Historia Dąbrowy Górniczej jest przykładem tego, jak rozwój przemysłu potrafi połączyć wiele mniejszych miejscowości w jeden prężny organizm miejski. Chociaż nazwa „Dąbrowa” po raz pierwszy została udokumentowana w 1655 roku w księgach parafialnych, to osada istniała już nieco wcześniej, około 1652 roku, pod nazwą Koniecpolska Wola. Warto podkreślić, że miasto leży na obszarze dawnej ziemi krakowskiej, stanowiącej część historycznej Małopolski. Świadczy o tym fakt, że w drugiej połowie XVI wieku liczne osady, będące dziś dzielnicami Dąbrowy, położone były w województwie krakowskim. Korzenie terenów dzisiejszego miasta sięgają jednak jeszcze głębiej. Już w latach 1470-1480 Jan Długosz w swoich kronikach wymieniał osady, które dziś są dzielnicami Dąbrowy Górniczej, takie jak Strzemieszyce Wielkie i Małe, Tucznawa, Okradzionów, Gołonóg czy Ząbkowice. Najstarsze wzmianki o innych częściach miasta, jak Trzebiesławice, pochodzą nawet z XII wieku.
Prawdziwy przełom w rozwoju gospodarczym nastąpił po 1795 roku, kiedy to Dąbrowa znalazła się pod panowaniem pruskim. Odkrycie pod koniec XVIII wieku jednego z najgrubszych na świecie pokładów węgla kamiennego, nazwanego później „redeńskim”, zapoczątkowało intensywną industrializację. Już w 1796 roku rozpoczęto budowę pierwszej kopalni „Reden”, a dalszy rozwój przemysłowy kontynuowano w okresie Królestwa Polskiego. W Dąbrowie powstała wówczas Huta Bankowa, największy tego typu zakład w Królestwie Kongresowym, a także słynna Szkoła Górnicza „Sztygarka”, która kształciła elity techniczne regionu. Mimo dynamicznego rozwoju i ponad 30 tysięcy mieszkańców, władze Imperium Rosyjskiego nie chciały przyznać Dąbrowie praw miejskich. Nastąpiło to dopiero 18 sierpnia 1916 roku, kiedy zostały one nadane przez władze austriackie w czasie I wojny światowej. W 1918 roku Rada Miejska oficjalnie zatwierdziła nazwę Dąbrowa Górnicza.
Burzliwa historia i przemysłowy charakter miasta pozostawiły po sobie wiele cennych obiektów, które dziś stanowią o jego tożsamości. Wśród najważniejszych zabytków chronionych prawem wyróżnia się Bazylikę Najświętszej Maryi Panny Anielskiej, budowaną na przełomie XIX i XX wieku, a także Bazylikę Najświętszego Serca Pana Jezusa w dzielnicy Strzemieszyce Wielkie. Świadectwem wielokulturowej przeszłości jest dawny kościół ewangelicki, obecnie katolicki kościół św. Barbary. Na uwagę zasługują również obiekty świeckie, takie jak Pałac Kultury Zagłębia z lat 50. XX wieku, historyczny budynek Muzeum Miejskiego „Sztygarka” oraz Pałacyk Dezona w Parku Śródmiejskim. Listę dopełniają liczne obiekty sakralne, w tym XVII-wieczny kościół w Gołonogu i drewniana kaplica z XVIII wieku w Ujejscu, a także zabytki techniki, jak dworzec kolejowy w Ząbkowicach.
Tak wygląda Dąbrowa Górnicza, miasto o największej powierzchni w województwie śląskim [GALERIA]
22
