Jaworzno to jedno z najpiękniejszych miast w województwie śląskim. Jego nazwę wyjaśnia legenda o drwalach
Dzieje Jaworzna sięgają średniowiecza, a pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 1229 roku. Już w 1335 roku erygowano tu parafię pod wezwaniem św. Wojciecha. Początkowo tereny te, należące do biskupów krakowskich, słynęły z wydobycia srebra i ołowiu. Przełom nastąpił w 1767 roku, kiedy w Szczakowej (obecnie dzielnicy miasta) powstała pierwsza polska kopalnia węgla kamiennego. Od tego momentu historia Jaworzna nierozerwalnie związała się z górnictwem.
Miasto przez wieki znajdowało się na styku ważnych granic. W czasach zaborów w jego pobliżu zbiegały się granice trzech mocarstw – Austrii, Rosji i Prus – tworząc tzw. Kąt Trzech Cesarzy. Dynamiczny rozwój przemysłowy w XIX wieku, wzmocniony budową linii kolejowej w 1847 roku, przekształcił Jaworzno w ważny ośrodek przemysłowy. Impulsem do dalszego rozwoju było nadanie miejscowości praw miejskich, co nastąpiło 21 września 1901 roku na mocy decyzji cesarza Franciszka Józefa I.
Choć Jaworzno przez lata kojarzone było głównie z przemysłem ciężkim – w szczytowym okresie działały tu aż trzy elektrownie – dziś jego charakter jest znacznie bardziej zróżnicowany. Miasto wciąż jest ośrodkiem wydobycia węgla, jednak z biegiem lat przeszło transformację. Tereny poprzemysłowe zyskały nowe życie, stając się unikalnymi atrakcjami. Przykładem jest zalany kamieniołom dolomitu, w którym obecnie mieści się popularna baza nurkowa, czy Arboretum Park Gródek, powstałe na terenie dawnego wyrobiska.
Zgodnie z legendą nazwa miasta pochodzi od zdarzenia z 1330 roku. Przyszły król Kazimierz Wielki miał wówczas spotkać drwali ścinających jawory i zapytać ich o cel pracy. Jeden z nich odpowiedział w gwarze: „My se jawor zno lo tyk, co śrybra sukajo”, co stało się inspiracją dla nazwy i herbu miasta, przedstawiającego drwali przy pracy.
Jaworzno oferuje turystom wiele interesujących miejsc, które świadczą o jego bogatej historii.
- Obiekty sakralne: Najważniejszym zabytkiem jest XVI-wieczna Kolegiata św. Wojciecha i św. Katarzyny, w której znajduje się cudowny obraz Matki Bożej Jaworznickiej oraz jeden z największych witraży w Europie. Warto również odwiedzić Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy oraz XVII-wieczny Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w dzielnicy Jeleń.
- Architektura i historia: W centrum miasta uwagę przyciąga Rynek Główny o nietypowym, trójkątnym kształcie. Historię regionu można poznać w Muzeum Miasta Jaworzna. Wśród innych cennych obiektów znajdują się m.in. XIX-wieczny zespół willowo-parkowy, budynek Teatru Sztuk oraz liczne pozostałości po dawnych koloniach robotniczych.
- Dziedzictwo przemysłowe: O industrialnej przeszłości przypominają takie obiekty jak XIX-wieczny dworzec kolejowy w Jaworznie Szczakowej, ruiny fabryki cementu czy budynek transformatorowni Kopalni Leopold z 1917 roku. Symbolem miasta pozostaje także jeden z najwyższych kominów w Europie, należący do Elektrowni Jaworzno.
- Przyroda i rekreacja: Miłośnicy natury mogą odwiedzić rezerwaty przyrody „Sodowa Góra” i „Dolina Żabnika”. Do aktywnego wypoczynku zachęcają zalew Sosina oraz wspomniane tereny poprzemysłowe, które dziś pełnią funkcje rekreacyjne.
Tak wygląda Jaworzno, jedno z najpiękniejszych miast w województwie śląskim [GALERIA]
18
