Cieszyn to jedno z najstarszych miast w województwie śląskim. Z jego powstaniem wiąże się legenda
Chociaż dzieje Cieszyna wiążą się z grodem słowiańskiego plemienia Gołęszyców z IX wieku, to popularna legenda przypisuje jego założenie trzem braciom – Bolkowi, Leszkowi i Cieszce. Według podania w 810 roku synowie króla Leszka III spotkali się po długiej rozłące przy źródle i z radości postanowili założyć w tym miejscu gród. Pamiątką po tym wydarzeniu jest dziś Studnia Trzech Braci.
Historycznie zalążkiem miasta była Góra Zamkowa, na której w XI wieku wzniesiono romańską rotundę, pełniącą funkcję kaplicy grodowej. Formalna lokacja Cieszyna nastąpiła najprawdopodobniej między 1217 a 1223 rokiem. Od końca XIII wieku miasto stało się centrum Księstwa Cieszyńskiego, którym przez wieki władały dwie dynastie: Piastów i Habsburgów. Swój największy rozwój w tym okresie Cieszyn przeżywał za panowania księcia Przemysława I Noszaka, który w 1374 roku nadał mu nowe prawa miejskie na wzór wrocławskich i wzniósł murowany zamek w miejsce drewnianego grodu.
Po wygaśnięciu cieszyńskiej linii Piastów w 1653 roku władzę nad księstwem przejęli Habsburgowie. Pozycja miasta umocniła się w połowie XVIII wieku, gdy po wojnach śląskich Cieszyn, jako jedno z nielicznych miast regionu, pozostał w granicach Austrii. W 1779 roku podpisano tu pokój kończący wojnę o sukcesję bawarską. Rozwój miasta przerwał katastrofalny pożar w 1789 roku, który strawił niemal całą zabudowę. Odbudowane wówczas budynki w dużej mierze przetrwały do dziś, nadając miastu jego obecny charakter.
Na przełomie XVIII i XIX wieku Cieszyn stał się ważnym ośrodkiem kulturalnym i oświatowym. W 1802 roku ksiądz Leopold Szersznik założył tu muzeum, uznawane za pierwszą publiczną placówkę tego typu na ziemiach polskich. W 1805 roku, w obliczu zagrożenia Wiednia przez wojska Napoleona, do Cieszyna przeniósł się dwór cesarski, przez co miasto na krótko stało się stolicą monarchii austriackiej.
Po zakończeniu I wojny światowej Cieszyn stał się terytorium spornym między Polską a Czechosłowacją. Decyzją Rady Ambasadorów z 28 lipca 1920 roku miasto zostało podzielone wzdłuż rzeki Olzy. W polskiej części pozostała historyczna starówka z rynkiem i zamkiem, natomiast po stronie czechosłowackiej znalazły się dworzec kolejowy i tereny przemysłowe. Podział ten zahamował rozwój miasta, które utraciło swoje dotychczasowe znaczenie gospodarcze.
Po II wojnie światowej przywrócono granicę z 1920 roku. Przez dziesięciolecia Cieszyn był znany głównie z największego przejścia granicznego na południowej granicy Polski. Dopiero przystąpienie Polski i Czech do strefy Schengen w 2007 roku pozwoliło na swobodne przekraczanie granicy, a mosty na Olzie ponownie połączyły obie części miasta.
Polska część Cieszyna obfituje w cenne zabytki, skupione głównie w obrębie Starego Miasta i na Górze Zamkowej. Do najważniejszych z nich należą:
- Góra Zamkowa z romańską Rotundą św. Mikołaja z XI wieku, której wizerunek zdobi banknot 20-złotowy, gotycką Wieżą Piastowską z XIV wieku oraz klasycystycznym Pałacem Myśliwskim Habsburgów z XIX wieku.
- Kościół Jezusowy, wzniesiony w latach 1710-1750, będący największą świątynią luterańską w Polsce.
- Rynek z zabytkowymi kamienicami, XVIII-wieczną fontanną ze św. Florianem oraz Ratuszem, odbudowanym w 1846 roku po pożarze.
- "Cieszyńska Wenecja", czyli malownicze zabudowania ulicy Przykopa, położone nad potokiem Młynówka.
- Muzeum Śląska Cieszyńskiego, mieszczące się w dawnym pałacu Larischów, które jest najstarszym publicznym muzeum na ziemiach polskich.
- Teatr im. Adama Mickiewicza z początku XX wieku, zbudowany w stylu wiedeńskim.
Tak wygląda Cieszyn, jedno z najstarszych miast na Śląsku [GALERIA]
26
